Centrum wspomagania rozwoju

 

Wsparcie rozwoju dziecka zagrożonego niepełnosprawnością, czy też już z objawami określonych dysfunkcji, jak również osób dorosłych z wyzwaniami neurorozwojowymi jest celem wielu kierunków i dyscyplin. Należą one do obszaru nauk medycznych oraz psychologii, logopedii i edukacji . Metoda Masgutova Neurosensorimotor Reflex Integration - MNRI®, nazwa polska Neurosensomotorycznej Integracji Odruchów (stosuje się też nazwę metoda Masgutowej® oraz nazwę skróconą - Neuro-Integracja Odruchów) przeznaczona jest dla osób z wyzwaniami w rozwoju psychoruchowym w celu optymalizacji ich funkcjonowania, zarówno fizycznego jak i psychicznego. Zadaniem programu jest wspieranie procesu integracji odruchów w ramach scalania pracy układu sensorycznego, motorycznego i funkcjonowania mózgu, co daje możliwość zabezpieczenia neurofizjologicznych podstaw prawidłowego rozwoju. 

Metoda MNRI® składa się z dwóch podstawowych elementów: 

  • diagnozy schematów ruchów pierwotnych i odruchów, 

  • programów integrujących i korekcyjnych, które usprawniają układ neurosensomotoryczny poprzez adekwatną aktywizację ruchów pierwotnych i schematów odruchów. 

Odruchy, które przedstawiają reakcję motoryczną zwrotną na określony bodziec, są genetycznym programem ruchowym każdego człowieka służącym mechanizmom obronnym. Odruchy pojawiają się w okresie prenatalnym i po urodzeniu, następnie rozwijają się i dojrzewają, aby w odpowiednim czasie ulec zintegrowaniu i podporządkowaniu kontrolowanej motoryce oraz wyższym funkcjom psychicznym.

Koncepcja integracji schematów odruchów proponuje wsparcie procesu usprawniania poprzez pierwotne schematy ruchowe, te zaś przedstawiają naturalne, genetycznie zaprogramowane wewnętrzne zasoby człowieka. 

Integracja schematów odruchów odbywa się w obrębie trzech składowych „koła odruchowego”, a mianowicie: 

  • stymulacji sensorycznej (zmysłowej), rozpoznania bodźca przez układ zmysłów i przekazania pobudzenia drogą aferentną do mózgu 

  • przetwarzania informacji w mózgu i „rozpoznania” przez mózg bodźca (percepcja), wymagającego obronę, ochronę lub służącego rozwojowi,

  • reakcji motorycznej (ruchowej) zwrotnej na bodziec zmysłowy, jako odpowiedź mózgu drogą eferentną (droga odruchowa).  

Metoda Neurosensomotorycznej Integracji Odruchów jest oparty na pracy badawczej przeprowadzanej przez dr S. Masgutową i jej współpracowników w ciągu ostatnich ponad 20 lat w ramach pracy klinicznej i na międzynarodowych turnusach terapeutyczno-rehabilitacyjnych dla osób z neurodeficytami rozwojowymi w wieku, od urodzenia do 19 lat, które poddano badaniom medycznym, psychologicznym, pedagogicznym (w innych ośrodkach) oraz przeprowadzono terapię integracji odruchów przy pomocy programów terapeutycznych MNRI®. Poniżej przedstawiam kursy prowadzone w Centrum Wspomagania Rozwoju. Zamieszczam także krótki i opis wraz z programem.

MNRI®: "Terapia Taktylna" 

Cele warsztatów: Uruchomienie naturalnych mechanizmów rozwoju i samoregulacji organizmu. Trening składa się z dwóch aspektów: pierwszy aspekt związany jest z pracą zmysłów dotyku, dzięki którym stymulują się receptory znajdujące się w ciele. Drugi aspekt szkolenia jest skierowany na optymalizację funkcjonowania układu nerwowego, a przede wszystkim na rozwój sieci połączeń między komórkami nerwowymi (synapsami), jak również między nietypowymi strukturami, które umożliwiają częściową lub całkowitą odnowę utraconych funkcji układu nerwowego lub mózgu. Pośrednio terapia jest skierowana na stymulacje układu hormonalnego oraz procesów dojrzewania różnych struktur organizmu i jego funkcjonowania.

Program kursu:

1.Założenia Terapii Taktylnej w ramach metody dr S. Masgutowej; 

2.Skóra - jej rozwój, budowa i funkcje;

3.Unerwienie skóry, dermatomy, receptory;

4.Skóra i propriorecepcja;

5.Dotyk i jego znaczenie dla rozwoju;

6.Neurofizjologiczne podstawy rozwoju zmysłu dotyku;

7.Rozwój zmysłu dotyku i jego wpływ na sensoryczno - motoryczną integrację;

8.Terapia Taktylna a wyzwania rozwojowe: mózgowe porażenie, autyzm, zespoły genetyczne, zachowania agresywne, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, lęki i fobie, opróżnianie rozwoju umysłowego, trudności w nauce;

9.Diagnoza w Terapii Taktylnej w ramach metody dr S. Masgutowej;

10.Podstawowe zasady pracy terapeutycznej w Terapii Taktylnej wg metody dr S. Masgutowej;

11.Kroki i techniki pracy w Terapii Taktylnej. 

MNRI®: „Integracja odruchów ustno - twarzowych”, stopień 1

Odruchy ustno-twarzowe to nieuwarunkowana motoryka noworodka i niemowlęcia, budująca bazę neurofizjologiczną do rozwoju mowy i komunikacji w następujących po sobie etapach życia dziecka. Zaburzenia rozwoju mowy często są skutkiem deficytów w rozwoju wczesnej nieuwarunkowanej, całościowej motoryki. Zaburzenia te, w późniejszym rozwoju dziecka, specjaliści rozpoznają jako ogólne opóźnienie w kształtowaniu się mowy, lub jako poważniejsze deficyty (afazja i dysfazja, zaburzenia dyzartryczne, dyslalia, jąkanie i giełkot, zaburzenia mowy i komunikacji wskutek autyzmu i inne)."Integracja odruchów ustno-twarzowych” (stopień 1) to program terapeutyczny, którego celem jest wspieranie rozwoju mowy przy wykorzystaniu technik integrujących nieprawidłowe wzorce i schematy odruchów w obszarze orofacjalnym. Przeznaczony jest dla dzieci i dorosłych, u których aktywne są jeszcze odruchy z obszaru ustno-twarzowego lub proces rozwoju i dojrzewania odruchów ustno-twarzowych nie przebiega prawidłowo. Niedojrzałe lub nieprawidłowo funkcjonujące odruchy blokują pracę mięśni oraz negatywnie wpływają na mechanizmy związane z układem kostno–ścięgnisto–mięśniowym twarzoczaszki, są przyczyną opóźnień w rozwoju mowy, trudności w artykulacji, a także braku systemów koordynacji związanych z motoryką ustno-twarzową. Aby prawidłowo mogły się rozwijać schematy ruchów związanych z jedzeniem, mową, komunikacją oraz wyrażaniem emocji odruchy muszą być zintegrowane. 

MNRI®: „Integracja odruchów ustno - twarzowych”, stopień 2

Kliniczne, wieloletnie obserwacje oraz badania dzieci i dorosłych z różnymi deficytami w rozwoju mowy i komunikacji, wskazują na słabość i niedojrzałość odruchów i schematów odruchów. Zatem tego typu wyniki stanowią wskazania do regularnej pracy z neurostrukturalnymi i neurofizjologicznymi aspektami mowy – podstawowymi jednostkami, którymi jest odruchowa działalność centralnego układu nerwowego.

Program „Integracja odruchów ustno-twarzowych", stopień 2 (łącznie ze wcześniejszym Programem – stopień 1) oparty jest na analizie właściwości odruchów i ich dynamice oraz rezultatach pracy z dziećmi i dorosłymi z różnymi problemami funkcjonowania układu ustno-twarzowego i deficytami ogólnorozwojowymi (porażenie mózgowe, zespoły wad genetycznych, autyzm, ADD i ADHD, deficyty rozwoju mowy i komunikacji). 

Odruchy działające w obrębie twarzy pomagają nam w realizowaniu wielu funkcji, takich jak: jedzenie, percepcja wzrokowa, słuchowa i ekspresja emocjonalna. Aktywizują one także mechanizmy i procesy obronne, dające też poczucie bezpieczeństwa i komfortu. Wspomagają również procesy rozwojowe, które ułatwiają kształtowanie się schematów motorycznych twarzy oraz stymulują pracę narządów mowy. 

Jeśli u dzieci lub u dorosłych nie dokonała się integracja odruchów obszaru twarzowego, wówczas mogą wystąpić: 

  • negatywne kompensacje, 

  • nadmierne użycie zbyt wielu mięśni w celu wykonania jakiejś czynności lub zadania, 

  • zbyt duże napięcie mięśniowe i szybkie zmęczenie, zaburzenia symetrii twarzy i całego ciała, 

  • nadmierna kontrola,

  • nadaktywność ruchowa, 

  • słaba kondycja fizyczna. 

Koncepcja integracji odruchów polega na doprowadzeniu ich do takiego stanu, w którym mechanizm neuroregulacji trzech czynników koła odruchowego działa prawidłowo w ramach: 

  • układu sensorycznego (receptorów, dróg aferentnych), 

  • układu nerwowego (centralnego i peryferyjnego) odpowiedzialnego za przetwarzanie bodźców sensorycznych lub proprioceptywnych,

  • zwrotnej reakcji motorycznej (układu motoryczno-proprioreceptywnego i funkcjonowaniu dróg eferentnych). 

Dojrzałe, zintegrowane odruchy pozwalają na współpracę mózgu, systemu nerwowego, systemu ruchowego i ciała na wyższym poziomie. Dzięki takiej integracji ruchy i nawyki nie są impulsywnymi, mimowolnymi, bezwarunkowymi reakcjami odruchowymi, lecz stanowią podstawę ruchów świadomie kontrolowanych, planowanych i jednocześnie swobodnych. Integracja odruchów ustno-twarzowych wspomaga odpowiednią regulację motoryki twarzy i kontrolę płynności ruchów, celowego ich ukierunkowania, rytmu, odpowiedniej siły, szybkości reakcji i akcji oraz innych właściwości. 

Program integracji odruchów ustno-twarzowych skierowany jest do osób, u których proces rozwoju i integracji odruchów twarzy jest niezakończony i w związku z tym występują jeszcze pewne odruchy cząstkowe lub patologiczne przeszkadzające w prawidłowej organizacji motoryki twarzy. 

Techniki, zawarte w programie są kompleksowe i ukierunkowane na przewzorowanie nieprawidłowych schematów odruchów, czyli doprowadzenie ich do naturalnego, normalnego funkcjonowania umożliwiającego dalszy rozwój. 

Szczegółowo określając cele programu, możemy powiedzieć, że pomaga on osiągnąć:

  • aktywizację schematów odruchów ustno-twarzowych w celu ich neurosensomotorycznej integracji,

  • stymulację układu nerwowego, ustno-twarzowego i całego ciała,

  • wspieranie rozwoju mechanizmów kontroli postawy głowy i całego ciała,

  • regulację napięcia ścięgnisto-mięśniowego,

  • kreowanie pozytywnych mechanizmów obronnych i niwelowanie negatywnych kompensacji,

  • budowanie integracji pomiędzy schematami motorycznymi odruchów, a nawykami i umiejętnościami kontrolowanymi. 

W pracy wykorzystane są procedury badania i techniki terapii. Do procedur badania zaliczamy obserwację reakcji na bodźce oraz sprawdzenie symetrii twarzoczaszki.

Stosowane w terapii techniki służą stymulacji neurosensorycznej punktów i stref odruchów. Szczególnie ważny dla neuroregulacji jest masaż układu mięśniowo-ścięgnistego, z uwzględnieniem przyczepów mięśniowych w punktach stałych i mobilnych. Masaż ten ma na celu rozciąganie mięśni, rozluźnianie połączeń układu kostnego twarzy i czaszki oraz stymulację proprioreceptywną. Ważnym i bardzo często wykorzystywanym czynnikiem w metodzie jest bierna oraz czynna rehabilitacja schematów odruchów z wykorzystaniem technik izometrycznych. Zastosowanie proponowanych technik wspomaga rozwój schematów odruchów twarzy oraz stanowi niezależną metodę stymulacji motoryki ustno-twarzowej i mowy.

MNRI®: „Integracja odruchów wzrokowo-słuchowych” 

Układ wzrokowy wpływa na pracę innych układów sensorycznych a także na zdolność do wyczucia pozycji i położenia ciała w przestrzeni. Odgrywa to istotną rolę w określaniu odległości i pozycji własnego ciała oraz innych przedmiotów w przestrzeni. Układ słuchowy umożliwia nam słyszenie różnorodności dźwięków i drgań z świata zewnętrznego i wewnętrznego m. in. dźwięków natury, ludzkich głosów, własnej mowy, ich głośności, barwy dźwięku, rytmu, tonacji. Pozwala także na odróżnianie hałasu od ciszy, ciągłości od przerwy itd. Układ słuchowy podobnie jak wzrokowy współdziała z innymi układami. Ma związek ze zdolnością do wyczuwania pozycji i położenia ciała w przestrzeni wraz z odnajdywaniem źródła dźwięku i określaniem jego odległości. 

Słaby rozwój i dojrzewanie odruchów i podstawowych funkcji lub też ich opóźnienie wpływa negatywnie na formowanie się umiejętności wzrokowych i słuchowych, które odgrywają istotną rolę w procesie uczenia się. 

Program "Integracji odruchów wzrokowych i słuchowych" został stworzony, aby wesprzeć rozwój naturalnych podstawowych zasobów układu wzrokowego, i słuchowego dzieci i dorosłych w celu usprawnienia ich funkcjonowania i efektywnej nauki. 

Program kursu: 

1. Koncepcja metody MNRI®.

2. Odruchy, a mechanizmy obronne i przetrwania.

3. Neurofizjologiczne podstawy rozwoju zmysłu wzroku i słuchu.

4. Rozwój, budowa i funkcje oczu i uszu oraz rozwój percepcji dzięki widzeniu i słyszeniu.

5. Charakterystyka odruchów wzrokowych i słuchowych oraz omówienie ich roli i funkcji w całościowym rozwoju człowieka.

6. Diagnoza w ramach programu „Integracja odruchów wzrokowo – słuchowych” ® wg koncepcji dr S. Masgutowej.

7. Procedury pracy korekcyjnej w ramach programu „Integracja odruchów wzrokowo – słuchowych” ® wg koncepcji dr S. Masgutowej.

 

MNRI®: "Integracja odruchów dynamicznych i posturalnych", część 1 i 2

W trakcie kursu uczestnicy będą mogli poznać program terapeutyczny, który ma swoje ważne miejsce w koncepcji dr Swietłany Masgutowej – Neurosensomotorycznej Integracji Odruchów (MNRI®). Stosując opracowane przez dr Swietłanę Masgutową ćwiczenia można wspomagać proces integracji odruchów posturalnych i dynamicznych, które mają kluczowe znaczenie w rozwoju ruchowym, poznawczym, emocjonalnym i mowy. Obserwacje kliniczne i badania pilotażowe (m. in. diagnozowanie w ramach MNRI® i analiza matematyczno - statystyczna poszczególnych parametrów schematów odruchów, badania neurorozwoju oraz badania za pomocą potencjałów wywołanych a także QEEG –mapowania mózgu) wskazują na wysokie i stabilne wyniki u dzieci i młodzieży mających następujące deficyty:

  • mózgowe porażenie,

  • autyzm, spektrum autyzmu, Zespół Aspergera,

  • genetyczne,

  • ADD (deficyty koncentracji uwagi) i ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej),

  • zachowania agresywne,

  • lęki i fobie,

  • opóźniony rozwój psychomotoryczny i umysłowy,

  • trudności w nauce (dysleksja, dyskalkulia, problemy w zorganizowaniu uwagi i w zapamiętywaniu),

  • wylewy i udary mózgu.

Program szkolenia:

1.Koncepcja Programu „Neurosensomotoryczna integracja odruchów – MNRI® .

2.Rola integracji odruchów z ruchem kontrolowanym a wyższe funkcje psychiczne.

3.Motoryka pierwotna a mechanizmy obronne i przetrwania.

4.Charakterystyka odruchów dynamicznych i posturalnych.

5.Założenia Programu „Neurosensomotoryczna integracja odruchów dynamicznych i posturalnych niemowlęcych”.

6.Diagnozowanie funkcjonowania schematu odruchu:

  • sensomotoryczne programowanie;

  • przetwarzanie bodźca na poziomie funkcjonowania układu nerwowego i mózgu.

7.Podstawowe techniki i procedury korekcyjne w ramach Programu „Neurosensomotoryczna integracja odruchów niemowlęcych dynamicznych i posturalnych”.

 

MNRI®: Repatterning i integracja odruchów dysfunkcjonalnych i patologicznych

Kurs: „Repaterning i integracja odruchów dysfunkcjonalnych i patologicznych” jest kontynuacją i rozszerzeniem kursu „Integracja odruchów dynamicznych i posturalnych” cz. I i II. W trakcie kursu uczestnicy będą mogli poznać program terapeutyczny, który ma swoje ważne miejsce w koncepcji dr Swietłany Masgutowej – Neurosensomotorycznej Integracji Odruchów (MNRI®). Stosując opracowane przez dr Swietłanę Masgutową ćwiczenia można wspomagać proces integracji odruchów, które mają kluczowe znaczenie w rozwoju ruchowym, poznawczym, emocjonalnym i mowy. Obserwacje kliniczne i badania pilotażowe (m. in. diagnozowanie w ramach MNRI® i analiza matematyczno - statystyczna poszczególnych parametrów schematów odruchów, badania neurorozwoju oraz badania za pomocą potencjałów wywołanych a także QEEG –mapowania mózgu) wskazują na wysokie i stabilne wyniki u dzieci i młodzieży mających następujące deficyty:

  • mózgowe porażenie,

  • autyzm, spektrum autyzmu, Zespół Aspergera,

  • genetyczne,

  • ADD (deficyty koncentracji uwagi) i ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej),

  • zachowania agresywne,

  • lęki i fobie,

  • opóźniony rozwój psychomotoryczny i umysłowy,

  • trudności w nauce (dysleksja, dyskalkulia, problemy w zorganizowaniu uwagi i w zapamiętywaniu),

  • wylewy i udary mózgu.

Program szkolenia:

1.Koncepcja neurosensomotorycznej integracji odruchów:

  • definicja odruchu

  • struktura i dynamika integracji odruchów

  • odruch a mechanizmy obronne 

2. Podstawy oceny stopnia integracji odruchów.

3. Zaburzone schematy odruchów a różne wyzwania rozwojowe.

4. Techniki korekcyjne związane z odruchami kończyn górnych:

  • odruch chwytny 

  • odruch podciągania rąk

  • odruch ustalenia głowy

  • odruch podparcia rąk (spadochronowy)

  • odruch sekwencyjnego otwarcia palców

  • odruch sekwencyjnego zamykania palców

5. Techniki korekcyjne związane z odruchami kończyn dolnych:

  • odruch Babińskiego

  • odruch ochrony ścięgien stóp

  • odruch skrzyżowanego zgięcia – wyprostu nogi

6. Techniki korekcyjne związane z odruchami całego tułowia:

  • odruch pełzania Bauera

  • asymetryczny toniczny odruch szyi

  • odruch abdominalny 

  • grzbietowy odruch Galanta

  • odruch sekwencyjnego i śrubowego obrotu tułowia

  • odruch uziemienia

Oprócz wskazanych powyżej Programów, w ramach metody Masgutowej jest wiele innych, których celem jest całościowe zabezpieczenie potrzeb rozwojowych dziecka lub też uzupełnienie funkcjonalnych deficytów osób dorosłych. Metoda Neurosensorycznej Integracji Odruchów wg dr Swietłany Masgutowej, to nowoczesny i skuteczny program dotyczący całościowego rozwoju człowieka i wykorzystania jego neurofizjologicznych zasobów rozwojowych. Opiera się na wiedzy z zakresu neurologii i neurofizjologii, w szczególności o rozwoju układu nerwowego i funkcjonowania mózgu. Jest ukierunkowany na czynniki i procesy rozwoju ruchowego i ma na celu stymulację mechanizmów rozwojowych przez ruch i swoiste sensoryczno-motoryczne techniki wpływające na optymalne funkcjonowanie mózgu.